សេចក្តីសង្ខេប
មានមនុស្សជាច្រើននាក់ជឿថា លោកគ្រូ ម៉ធិន លូសើរ (Martin Luther) ចង់ដកកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបចេញពីព្រះគម្ពីរ ព្រោះគាត់បានហៅកណ្ឌគម្ពីរមួយនេះថា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ»។ ហើយគេបានចោទប្រកាន់ថា គាត់បានធ្វើដូចនេះ តាមតែការនឹកឃើញរបស់គាត់។ ជាបឋម ក្នុងអត្ថបទនេះ យើងខ្ញុំព្យាយាមបង្ហាញថា លោកគ្រូ លូសើរ ចង់ឲ្យកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប បន្តមាននៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ហើយគាត់មិនបានធ្វើការសម្រេចចិត្ត តាមតែការនឹកឃើញរបស់គាត់នោះទេ។ លោកគ្រូ លូសើរ អាចហៅកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបថា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ» ហើយនៅតែទទួលស្គាល់អំណាចនៃកណ្ឌនេះ ព្រោះគាត់បានប្រកាន់យកនូវទស្សនៈកម្រិត២ នៃកណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អ ដែលដកកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ចេញពីក្រុមកណ្ឌគម្ពីរចម្បង ហើយដាក់បញ្ចូលក្នុងចំណោមក្រុមកណ្ឌទាបជាង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងចំណុចទីពីរនៃអត្ថបទនេះ យើងខ្ញុំនឹងធ្វើការវិភាគផ្នែកទេវវិទ្យា ទៅលើគោលជំហររបស់លោកគ្រូ លូសើរ។ គេបានរកឃើញថា ការយល់ដឹងទាំងពីរកម្រិតរបស់លោកគ្រូ លូសើរ អំពីព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី និងការសន្និដ្ឋានរបស់គាត់ អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប គឺពិបាកឲ្យយើងជឿ ព្រោះការយល់ដឹងនោះ មិនមានភាពស្មោះត្រង់ ចំពោះព្រះគម្ពីរឡើយ។
លោកគ្រូ ម៉ធិន លូសើរ ហៅកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបថា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ»។ នេះជាបញ្ហាដ៏ល្បីល្បាញ ដែលនាំឲ្យមនុស្សជាច្រើនគិតថា គាត់ចង់លុបបំបាត់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបចេញពីព្រះគម្ពីរចោល។1 ជាពិសេស ពួករ៉ូម៉ាំងកាតូលិកបានចោទលោកគ្រូ លូសើរ ថាបានប្រើកណ្ឌគម្ពីរទាំងឡាយ តាមទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន។2 ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការចោទប្រកាន់ទាំងពីរនេះ សុទ្ធតែជាការយល់ច្រឡំ។ ការយល់ដឹងរបស់លោកគ្រូ លូសើរ អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប មានលក្ខណៈផ្សេងៗ ហើយយើងមិនអាចយល់ ដោយមិនបានគិតដល់ទេវវិទ្យារបស់គាត់ អំពីការទទួលស្គាល់ព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីបានឡើយ។ ជាបឋម ក្នុងអត្ថបទនេះ យើងខ្ញុំសូមព្យាយាមបកស្រាយ អំពីការយល់ដឹងរបស់លោកគ្រូ លូសើរ អំពីទីតាំងរបស់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ក្នុងព្រះគម្ពីរ។ បន្ទាប់មក យើងខ្ញុំនឹងបកស្រាយ អំពីការរិះគន់ផ្នែកទេវវិទ្យាមកលើគោលជំហររបស់លោកគ្រូ លូសើរ។
១. ការស្វែងយល់ អំពី «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ»
លោកគ្រូ ម៉ធិន លូសើរ បានបង្ហាញគោលជំហររបស់គាត់យ៉ាងច្បាស់ អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ក្នុងអារម្ភកថារបស់គាត់ សម្រាប់ព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលគាត់បានបកប្រែជាភាសាអាឡឺម៉ង់ និងបោះពុម្ពដំបូងបំផុត នៅឆ្នាំ១៥២២។ លោកគ្រូ លូសើរ បានហៅកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបថាជា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ» មិនមែននៅក្នុងអារម្ភកថារបស់គាត់ សម្រាប់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបនោះទេ តែក្នុងមានលក្ខណៈទូទៅជាងសម្រាប់ព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គាត់បានដកការប្រកាសនេះចេញពីអារម្ភកថា ក្នុងព្រះគម្ពីរជាភាសាអាឡឺម៉ង នៅក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយទាំងអស់នៅក្រោយឆ្នាំ១៥៣៧។3 ការនេះមិនមានន័យថា លោកគ្រូ លូសើរ បានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈរបស់គាត់ ចំពោះកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ភ្លាមៗនោះទេ។ តែវាជាសញ្ញាបង្ហាញថា យើងគួរតែមានការប្រុងប្រយ័ត្ន កុំឲ្យធ្វើការវិភាគជ្រុលពេក អំពីឃ្លា កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ។
Score 0
ឯអ្នកណាដែលឈ្នះ នោះនឹងបានគ្រងសេចក្ដីទាំងនេះទុកជាមរដក អញនឹងធ្វើជាព្រះដល់អ្នកនោះ ហើយអ្នកនោះនឹងធ្វើជាកូន
មានមតិយោបល់ដែលបានអនុម័ត 0
មិនទាន់មានមតិយោបល់ដែលបានអនុម័តទេ។
មតិយោបល់នឹងត្រូវបានពិនិត្យមុនពេលបង្ហាញ។
ទីពីរ ទោះពីដើមដំបូងលោកគ្រូ លូសើរ បានហៅកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបថា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ» ក៏គាត់មិនមានចិត្តចង់ដកកណ្ឌមួយនេះ ចេញពីព្រះគម្ពីរនោះឡើយ។ កាលលោកគ្រូ លូសើរ បកប្រែព្រះគម្ពីរទៅជាភាសាអាឡឺម៉ង់ គាត់នៅតែរក្សាទុកកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ក្នុងចំណោមកណ្ឌទាំងឡាយនៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ បើគាត់ជឿថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបខុសនឹងគោលការណ៍នៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី នោះគាត់ក៏នឹងមិនបានរាប់បញ្ចូលកណ្ឌនេះក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីដែរ។ តាមពិតទៅលោកគ្រូ លូសើរ បានតម្រៀបសារបាននៃកណ្ឌគម្ពីរសញ្ញាថ្មីតាមលំដាប់លំដោយ ខុសពីការរៀបចំសារបានក្នុងព្រះគម្ពីរវ៉ាលហ្កេត (Vulgate) ជាភាសាឡាតាំង។ គាត់បានផ្លាស់ប្តូរលេខរៀងរបស់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ក៏ដូចជាកណ្ឌហេព្រើរ យូដាស និងវិវរណៈ ឲ្យនៅចុងគេ ក្នុងបញ្ជីសារបាន នៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ ការនេះបានបង្ហាញអំពីការយល់ដឹងរបស់គាត់អំពីគោលការណ៍ទូទៅនៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលយើងគួរតែងាកមកមើលឡើងវិញ។
ទីបី បើសិនជាគេនិយាយថា លោកគ្រូ លូសើរ បានហៅកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបថាជា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ» ដោយសារកណ្ឌសំបុត្រនេះទាំងមូលគ្មានប្រយោជន៍អ្វីសោះ នោះមានន័យថា គេកំពុងតែយល់ច្រឡំហើយ។ តាមពិតទៅ គាត់បានហៅកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបថា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ» គឺក្នុងបរិបទ នៃការប្រៀបធៀបកណ្ឌនេះ ជាមួយកណ្ឌគម្ពីរសញ្ញាថ្មីដទៃៗទៀត ដូចដែលគាត់បានលើកឡើងក្នុងសម្រង់សំណេរខាងក្រោមនេះ៖
ខ្ញុំយល់ឃើញថា កណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អយ៉ូហាន កណ្ឌសំបុត្រទី១របស់គាត់ កណ្ឌសំបុត្ររបស់សាវ័ក ប៉ុល ជាពិសេស កណ្ឌគម្ពីររ៉ូម កាឡាទី និងអេភេសូរ និងកណ្ឌគម្ពីរសំបុត្រទី១របស់សាវ័ក ពេត្រុស ជាកណ្ឌគម្ពីរដែលបង្ហាញអ្នកឲ្យស្គាល់ព្រះគ្រីស្ទ និងបង្រៀនអ្នកនូវអ្វីដែលចាំបាច់ និងទាក់ទងនឹងសេចក្តីសង្គ្រោះ ដែលលោកអ្នកត្រូវដឹង ទោះលោកអ្នកមិនដែលបានឃើញ ឬឮអំពីកណ្ឌ ឬគោលលទ្ធិផ្សេងទៀតក៏ដោយ។ ដូចនេះ កណ្ឌសំបុត្រយ៉ាកុប គឺពិតជាកណ្ឌគម្ពីរស្បូវ បើធៀបនឹងកណ្ឌដទៃ ព្រោះកណ្ឌនេះមិនមានលក្ខណៈជាកណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អឡើយ។4
ដូចនេះ លោកគ្រូ លូសើរ មិនបាននិយាយថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបគ្មានការបង្រៀនដែលមានប្រយោជន៍នោះទេ។ លោកគ្រូ លូសើរ នៅអាចនិយាយថា៖
ទោះកណ្ឌសំបុត្រយ៉ាកុបនេះ ត្រូវបានមនុស្សនៅសម័យបុរាណបដិសេធក៏ដោយ ក៏ខ្ញុំនៅតែសរសើរកណ្ឌនេះ ហើយចាត់ទុកថា ជាកណ្ឌដ៏ល្អមួយ ព្រោះកណ្ឌនេះមិនបានបង្រៀនគោលលទ្ធិរបស់ មនុស្សនោះទេ តែបានប្រកាសឲ្យគេអនុវត្តតាមក្រឹត្យវិន័យរបស់ព្រះ ដោយចិត្តឆេះឆួលវិញ។5
ត្រង់ចំណុចនេះ លោកគ្រូ លូសើរ បានលើកតម្កើងកណ្ឌគម្ពីរនេះ ព្រោះកណ្ឌនេះបានបកស្រាយក្រឹត្យវិន័យ យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ពោលគឺមិនបានបង្រៀននូវសេចក្តីបង្គាប់ ដែលផ្ទុយពីកណ្ឌគម្ពីរផ្សេងទៀតនោះឡើយ។ ជាការពិតណាស់ លោកហ្វ្រង់ ក្រាហ្វ-ស្ទូលហូហ្វ័រ (Franz Graf-Stuhlhofer) បានបង្ហាញថា លោកគ្រូ លូសើរ បានដកស្រង់ខគម្ពីរពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបមកប្រើ ស្ទើរតែញឹកញាប់ ដូចគម្ពីរដំណឹងល្អ នៅក្នុងការងារបម្រើព្រះរបស់គាត់។6 ជាងនេះទៅទៀតលោកគ្រូ លូសើរ បានចែកចាយព្រះបន្ទូល៥ដង អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ក្នុងអំឡុងពេលគាត់ធ្វើការបម្រើព្រះ បន្ទាប់ពីគាត់បានបង្ហាញការផ្លាស់ប្តូរគំនិតរបស់គាត់ជាលើកទីមួយ អំពីកណ្ឌមួយនេះ ក្នុងឆ្នាំ១៥១៩។7
ទី៤ គេត្រូវយល់ឲ្យច្បាស់ អំពីអត្ថន័យនៃពាក្យ «ស្បូវ» ដែលលោកគ្រូ លូសើរ បានប្រើ។ គាត់មិនបានប្រើពាក្យនេះ ក្នុងន័យប្រមាថនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញលោកគ្រូ លូសើរ បានគិតដល់ ការដែលសាវ័កប៉ុលបានប្រើប្រាស់ពាក្យនេះ ក្នុងបទគម្ពីរ ១កូរិនថូស ដែលបានចែងថា៖
បើអ្នកណាយកមាស ប្រាក់ ត្បូង ឈើ ស្បូវ ឬស្លឹក ដើម្បីនឹងធ្វើពីលើជើងជញ្ជាំងនេះ។ នោះការដែលអ្នករាល់គ្នាធ្វើ នឹងលេចមកឲ្យឃើញ ដ្បិតថ្ងៃនោះនឹងបង្ហាញពីការនោះយ៉ាងច្បាស់លាស់ ព្រោះការនោះនឹងសម្ដើងចេញមកដោយសារភ្លើង ហើយភ្លើងនឹងសាកមើលការដែលនីមួយៗ ធ្វើឲ្យដឹងជាយ៉ាងណា (៣:១២-១៣)។
ពាក្យ «ស្បូវ» ត្រង់ចំណុចនេះ មានន័យថា ពំនូកដែលងាយឆេះ ជាមួយឈើ ហើយមិនស្ថិតស្ថេរ។ លោកគ្រូ លូសើរ ក៏បានប្រើពាក្យ «ស្បូវ» លើកណ្ឌហេព្រើរ ពេលគាត់និយាយថា៖
ដូចនេះ យើងមិនគួររាថយ បើសិនជាឈើ ស្បូវ ឬចំបើងប្រហែលជាបានលាយឡំជាមួយកណ្ឌទាំងនោះ តែគួរទទួលយកការបង្រៀនដ៏ល្អនេះ ដោយកិត្តិយសទោះយើងត្រូវដឹងច្បាស់ថា យើងមិនអាចដាក់កណ្ឌគម្ពីរហេព្រើរ ឲ្យស្ថិតនៅកម្រិតដូចកណ្ឌគម្ពីរសំបុត្ររបស់ពួកសាវ័កក៏ដោយ។8
ម្យ៉ាងទៀត កណ្ឌហេព្រើរមានការបង្រៀនដែលមានប្រយោជន៍ ទោះមានខគម្ពីរផ្សេងទៀត ដែលមានលក្ខណៈជាសេចក្តីបង្រៀនតិចជាង ដូចជាស្បូវក៏ដោយ។9 ពេលដែលលោកគ្រូ លូសើរ ប្រើពាក្យ «ស្បូវ» ក្នុងន័យធៀប តាមបទគម្ពីរ ១កូរិនថូស ៣ ក្នុងការនិពន្ធដទៃទៀតរបស់គាត់ នោះគាត់បានប្រើពាក្យនេះ សំដៅទៅលើ ការបង្ហាញព្រះបន្ទូលព្រះ តាមទម្រង់ដែលមិនសុទ្ធ។ ទាក់ទងនឹងលក្ខណៈនៃពួកជំនុំរបស់ព្រះ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖
គេស្គាល់គ្រីស្ទបរិស័ទដ៏បរិសុទ្ធ ដោយសារពួកគេមានព្រះបន្ទូលដ៏បរិសុទ្ធរបស់ព្រះ។ តែច្បាស់ណាស់ ដូចដែលសាវ័ក ប៉ុល បានមានប្រសាសន៍ មិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែមានខ្នាតរង្វាស់ស្មើគ្នានោះឡើយ។ អ្នកខ្លះមានព្រះបន្ទូលព្រះ ក្នុងទម្រង់ដែលបរិសុទ្ធទាំងស្រុង តែអ្នកខ្លះមិនដូច្នោះទេ។ អ្នកដែលមានព្រះបន្ទូលដែលសុទ្ធល្អ គឺជាអ្នកដែល «បានសង់ឡើង នៅលើគ្រឹះ ដែលជាមាស ប្រាក់ និងត្បូង» តែអ្នកដែលមានព្រះបន្ទូលព្រះ ក្នុងទម្រង់ដែលមិនសុទ្ធ គឺជាអ្នកដែល «សង់ឡើង នៅលើគ្រឹះដែលធ្វើពីឈើ ចំបើង និងស្បូវ» តែនឹងបានសង្គ្រោះ នៅពេលឆ្លងកាត់ភ្លើងឆេះបន្សុទ្ធ។10
ពេលដែលលោកគ្រូ លូសើរ និយាយថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ជា «កណ្ឌគម្ពីរស្បូវ» គឺគាត់គ្រាន់តែចង់មានន័យថា កណ្ឌនេះមិនបាននិយាយអំពីដំណឹងល្អរបស់ព្រះ ឲ្យបានសុទ្ធសាធ ដូចកណ្ឌគម្ពីរសញ្ញាថ្មីដទៃទៀត ហើយមិនមានន័យថា កណ្ឌគម្ពីរនេះគ្មានប្រយោជន៍នោះទេ។ និយាយរួម «ស្បូវ» មិនបានបំផ្លាញគ្រឹះរបស់សំណង់នោះឡើយ តែវាមិនបានធ្វើឲ្យគ្រឹះរឹងមាំ ហើយនិងជាប់នៅរហូតឡើយ។
២. ការយល់ដឹងរបស់លោកគ្រូ លូសើរ អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប
ដូចនេះ តើលោកគ្រូ លូសើរ មានការយល់ដឹងយ៉ាងណាអំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប? ដើម្បីឲ្យយើងអាចយល់អំពីបញ្ហានេះបាន យើងចាំបាច់ត្រូវស្វែងយល់អំពីគោលលទ្ធិរបស់លោកគ្រូ លូសើរ អំពីគោលការណ៍ទូទៅនៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ គាត់ជឿថា ព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី មានកណ្ឌគម្ពីរពីរប្រភេទ៖ «កណ្ឌគម្ពីរចម្បង» និងកណ្ឌដែលសំខាន់តិចជាង។11 លោកគ្រូ អូរីចិន នៃទីក្រុងអ័ឡេក្សានឌ្រា (Origen of Alexandria) និងលោកគ្រូ យូស៊ីប៊ីអូស នៃស្រុកសេសារា (Eusebius of Caesarea) គឺជាអ្នកដឹកនាំពួកជំនុំដំបូង ក៏បានធ្វើការបែងចែកកណ្ឌគម្ពីរសញ្ញាថ្មីជាពីរប្រភេទគឺ៖ កណ្ឌគម្ពីរដែលគេទទួលស្គាល់ (តាមទំនៀមទម្លាប់ គេហៅថា ហូម៉ូលេហ្គោមេណា) និងកណ្ឌគម្ពីរដែលគេមិនបានឯកភាពគ្នា (តាមទំនៀមទម្លាប់ គេហៅថា អានទីលេហ្គោមេណា)។12 ខ្នាតគំរូនៃការវិនិច្ឆយដែលលោកគ្រូ លូសើរ បានប្រើ ដើម្បីបែងចែក រវាងកណ្ឌគម្ពីរចម្បង និងកណ្ឌគម្ពីរដទៃទៀត គឺផ្អែកទៅលើភាពជាអ្នកនិពន្ធរបស់ពួកសាវ័ក។ ហេតុនេះហើយ គាត់យល់ឃើញថា មានកណ្ឌបួន ដែលត្រូវនៅក្រៅក្រុមកណ្ឌសំខាន់ៗជាងគេគឺ៖ ហេព្រើរ យ៉ាកុប យូដាស និងវិវរណៈ។13 ផ្ទុយពីកណ្ឌសញ្ញាថ្មីផ្សេងទៀត កណ្ឌទាំងបួននេះ ផ្ទុកទៅដោយ «ស្បូវ» គឺមិនមានលក្ខណៈជាដំណឹងល្អសុទ្ធសាធនោះទេ។
ហេតុអ្វីលោកគ្រូ លូសើរ ជឿថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបមិនមែនជាកណ្ឌគម្ពីរចម្បង? ទី១ គាត់បានសន្និដ្ឋានថា អ្នកនិពន្ធនៃកណ្ឌនេះ «គឺសាវ័ក យ៉ាកុប» ដែលគាត់រាប់ថាមិនមែនជាពួកសាវ័កនោះទេ។ លោកគ្រូ លូសើរ បានកត់សម្គាល់ថា កណ្ឌសំបុត្រយ៉ាកុបមានអត្ថបទ ដែលគេឃើញមាន ក្នុងកណ្ឌសំបុត្រពេត្រុសខ្សែទី១ និងកណ្ឌសំបុត្រកាឡាទី ដែលសាវ័កប៉ុលបាននិពន្ធ។ តែសាវ័ក យ៉ាកុប (កូនប្រុសរបស់លោក សេបេដេ) បានពលីជីវិតដោយសារជំនឿ មុនសាវ័ក ពេត្រុស និងសាវ័ក ប៉ុល (កិច្ចការ ១២:២)។ ដូចនេះ «សាវ័ក យ៉ាកុប» ដែលបាននិពន្ធសំបុត្រនេះ ប្រាកដជាបានធ្វើការនិពន្ធ នៅក្រោយពេលដែលសាវ័ក យ៉ាកុប លោក សេបេដេបានស្លាប់។ លោកគ្រូ លូសើរ បានសន្និដ្ឋានថា «សាវ័ក យ៉ាកុប» ដែលបាននិពន្ធសំបុត្រនេះ «បាននិពន្ធកណ្ឌនេះ ក្រោយសាវ័កពេត្រុស និងសាវ័កប៉ុល»។14
ទីពីរ លោកគ្រូ លូសើរ ជឿថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបមិនអាចជាកណ្ឌដែលពួកសាវ័កបាននិពន្ធឡើយ ដោយសារខ្លឹមសាររបស់កណ្ឌនេះ។ ទី១ កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបមិនដែលបានលើកឡើងអំពីការសុគត ឬការមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញរបស់ព្រះគ្រីស្ទ ដែលជាចំណុចស្នូលនៃដំណឹងល្អឡើយ។ លោកគ្រូ លូសើរ ក៏បានពន្យល់ថា៖
ត្រង់ចំណុចនេះ ការងារនៃពួកសាវ័កពិតប្រាកដ គឺត្រូវផ្សាយ អំពីការសុគត និងការមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញ និងអំពីព្រះរាជកិច្ចរបស់ព្រះគ្រីស្ទ ហើយត្រូវសង់គ្រឹះនៃជំនឿលើព្រះអង្គ គឺដូចដែលព្រះគ្រីស្ទបានមានបន្ទូលដោយអង្គទ្រង់ផ្ទាល់ក្នុងកណ្ឌ យ៉ូហាន ១៥ [:២៧] ថា «អ្នករាល់គ្នានឹងធ្វើបន្ទាល់អំពីខ្ញុំដែរ»។ កណ្ឌដ៏បរិសុទ្ធពិតប្រាកដទាំងអស់ សុទ្ធតែមានចំណុចទាំងនេះ ពោលគឺសុទ្ធតែបានចែកចាយ និងបង្រៀនអំពីព្រះគ្រីស្ទ....ប៉ុន្តែ កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបគ្រាន់តែបាននិយាយអំពីក្រឹត្យវិន័យ និងកិច្ចការនៃក្រឹត្យវិន័យប៉ុណ្ណោះ។15
ក្នុងគំនិតលោកគ្រូ លូសើរ គាត់យល់ឃើញថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបគ្រាន់តែបានបង្រៀនអំពីក្រឹត្យវិន័យ ដែលគេងាយយល់ច្រឡំ។
លោកគ្រូ លូសើរ យល់ឃើញថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបមិនមានលក្ខណៈជាកណ្ឌគម្ពីររបស់ពួកសាវ័ក ដោយសារមូលហេតុមួយទៀតគឺ កណ្ឌនេះបាននិយាយផ្ទុយនឹងការរាប់ជាសុចរិត ដោយសារជំនឿតែមួយមុខ។ គាត់លើកឡើងថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប «និយាយផ្ទុយនឹងកណ្ឌគម្ពីររបស់សាវ័កប៉ុល និងកណ្ឌគម្ពីរដទៃទៀត ដោយទទួលស្គាល់ថា មនុស្សរាប់ជាសុចរិតដោយសារការប្រព្រឹត្ត»។16 លោកគ្រូ លូសើរ ក៏បានដឹងផងដែរថា ការបង្រៀនរបស់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប អំពីការរាប់ជាសុចរិត អាចមានភាពត្រូវគ្នានឹងការបង្រៀនរបស់សាវ័កប៉ុល។ ប៉ុន្តែ ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ក៏គាត់បានប្រកែកថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបបានកាត់ស្រាយបទគម្ពីរ លោកុប្បត្ដិ ១៥:១៦ (យ៉ាកុប ២:២៣) តាមរបៀបដែលផ្ទុយនឹងការបកស្រាយរបស់សាវ័ក ប៉ុល (រ៉ូម ៤:៣)។
ទាក់ទងនឹងការដែលលោកយ៉ាកុបនិយាយផ្ទុយនឹងសាវ័កប៉ុល អំពីការរាប់ជាសុចរិត អ្នកខ្លះបានងាកមកផ្ដោតទៅលើប្រសាសន៍ដ៏ចម្រូងចម្រាសរបស់លោកគ្រូ លូសើរ នៅក្នុងពេលក្រោយទៀតនៃជីវិតគាត់ ដែលបានថា៖ «ខ្ញុំស្ទើរតែបោះកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ចូលទៅក្នុងជើងចង្ក្រានទៅហើយ» (ឆ្នាំ១៥៤២)។17 គាត់បាននិយាយដូចនេះ នៅក្នុងពិធីត្រួតពិនិត្យមើលអាជ្ញាប័ណ្ណ របស់លោក ហេនរិច ស្មេដេនស្តេត (Heinrich Schmedenstede) ដែលមានលោកគ្រូ លូសើរ ជាអធិបតី។ នៅក្នុងការត្រួតពិនិត្យនេះ លោក ស្មេដេនស្តេត ត្រូវឆ្លើយតប ចំពោះនិក្ខេបបទជាបន្តបន្ទាប់ ដែលក្នុងនោះ មាននិក្ខេបបទដែលនិយាយអំពីការរាប់ជាសុចរិត ដោយសារជំនឿតែមួយមុខ (និក្ខេបបទទី ២១)។ លោក ស្មេដេនស្តេត ត្រូវការពារនិក្ខេបបទ ប្រឆាំងនឹងមតិផ្ទុយដែលថា៖ «យ៉ាកុប [២:២២] បានចែងថា លោកអ័ប្រាហាំបានរាប់ជាសុចរិត ដោយសារការដែលលោកបានប្រព្រឹត្ត។ ដូចនេះ ការរាប់ជាសុចរិត មិនមែនដោយសារជំនឿនោះទេ» ។ លោក ស្មេដេនស្តេត ក៏បានឆ្លើយទាំងកំហឹងថា «ត្រង់ចំណុចនេះ កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបកំពុងនិយាយអំពីការប្រព្រឹត្ត ដែលជាលទ្ធផលនៃការរាប់ជាសុចរិត គឺមិនមែនជាមូលហេតុដែលនាំឲ្យសុចរិតនោះទេ»។
លោកគ្រូ លូសើរ ក៏បានឆ្លើយតប ដោយបង្ហាញអំពីទំហំនៃបញ្ហាដែលគ្រីស្ទបរិស័ទដំណឹងល្អជួបប្រទះ នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ព្រោះពួក «សម្តេចប៉ាបនិយម» បានប្រើកណ្ឌនេះ ដើម្បីការពារការបង្រៀនរបស់ខ្លួន អំពីការរាប់ជាសុចរិត ដោយមិនអើពើចំពោះខគម្ពីរផ្សេងៗទៀតក្នុងព្រះគម្ពីរ។ នេះបានសេចក្តីថា លោកគ្រូ លូសើរ ហាក់ដូចជា កំពុងតែនិយាយថា ពួកសម្តេចប៉ាបនិយមបានប្រើកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបធ្វើជាកញ្ចក់ឆ្លុះ ដើម្បីអានខគម្ពីរផ្សេងទៀត ដែលនិយាយអំពីការរាប់ជាសុចរិត។ បន្ទាប់មក គួរឲ្យកត់សម្គាល់ណាស់លោកគ្រូ លូសើរ ក៏បានប្រកាសថា គាត់បានធ្វើផ្ទុយពីនេះ ដោយគាត់អានកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ដោយប្រើខគម្ពីរផ្សេងទៀតជាកញ្ចក់ឆ្លុះវិញ៖
រហូតមកដល់ពេលនេះ ខ្ញុំមានទម្លាប់ប្រើប្រាស់ និងកាត់ស្រាយកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ស្របទៅតាមខ្លឹមសារនៃបទគម្ពីរដទៃទៀតនៃព្រះគម្ពីរ។ ដ្បិតលោកអ្នកនឹងវិនិច្ឆ័យថា យើងមិនត្រូវប្រើបទគម្ពីរណាមួយ ក្នុងកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបមកប្រើ ផ្ទុយនឹងព្រះគម្ពីរបរិសុទ្ធនោះឡើយ។ ដូចនេះ បើពួកសម្តេចប៉ាបនិយមមិនទទួលស្គាល់ការកាត់ស្រាយរបស់ខ្ញុំទេ នោះខ្ញុំនឹងមិនឲ្យតម្លៃមកលើគោលជំហររបស់ពួកគេដែរ។18
ត្រង់ចំណុចនេះ យើងឃើញថា លោកគ្រូ លូសើរ មិនបានបង្ហាញថា គាត់ចង់ដកកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបចេញពីព្រះគម្ពីរទាំងស្រុងនោះឡើយ តែគាត់នឹងប្រើកណ្ឌនេះ ដើម្បីយោងខផ្សេងទៀត ក្នុងព្រះគម្ពីរ។ បើពួកសម្តេចប៉ាបនិយមប្រឆាំងនឹងគាត់ នោះគាត់នឹងមិននិយាយប្រឆាំងនឹងកណ្ឌនេះដែរ។ គឺនៅក្នុងបរិបទនេះហើយ ដែលលោកគ្រូ លូសើរ បានឈប់និយាយភាសាឡាតាំង ជាភាសាសម្រាប់សកលវិទ្យាល័យរបស់គាត់ ហើយក៏បានលាន់មាត់ជាភាសាអាឡឺម៉ង់ថា៖
ខ្ញុំស្ទើរតែមានអារម្មណ៍ថា ចង់បោះកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ចូលទៅក្នុងចង្ក្រាន ដូចដែលពួកសង្ឃ នៅទីក្រុងខាលែនបឺក ធ្លាប់បានធ្វើ។19
នេះជាឧទាហរណ៍ នៃការដែលលោកគ្រូ លូសើរ លេងពាក្យ ដែលពិបាកនឹងឲ្យយើងត្រាប់តាម។ ប៉ុន្តែ ត្រង់ចំណុចនេះ គាត់មិនដល់ថ្នាក់ពិតជាចង់បោះកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបចូលទៅក្នុងចង្ក្រាននោះទេ។ គាត់បាននិយាយអំពី «ពួកសង្ឃនៅទីក្រុងខាលែនបឺក» សំដៅទៅលើសង្ឃម្នាក់ ដែលលោកជំទាវម្នាក់ បានមកសួរសុខទុក្ខ។ ដើម្បីធ្វើឲ្យបន្ទប់ទទួលភ្ញៀវមានភាពកក់ក្តៅ នៅរដូវរងា ពេលដែលមានភ្ញៀវមកលេង គាត់ក៏បានបោះរូបចម្លាក់ពួកសាវ័ក ដែលធ្វើពីឈើ ចូលទៅក្នុងចង្ក្រានរបស់ខ្លួន។ រូបចម្លាក់ចុងក្រោយ គឺជារូបចម្លាក់សាវ័កយ៉ាកុប ហើយគេជឿថា សង្ឃរូបនោះបាននិយាយថា៖
ឥឡូវនេះ សាវ័ក យ៉ាកុប ត្រូវបន្ទន់ឥរិយាបថ ព្រោះលោកត្រូវចូលទៅក្នុងចង្ក្រានហើយ។ ទោះបើលោកជាសម្តេចប៉ាប ឬជាគ្រូៗទាំងអស់រួមគ្នាក៏ដោយ ក៏បន្ទប់នេះត្រូវតែមានភាពកក់ក្តៅ។20 ផ្អែកទៅលើបរិបទ និងការលេងពាក្យនេះ បានសេចក្តីថា លោកគ្រូ លូសើរ មិនបាននិយាយអ្វី អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ខុសពីអ្វីដែលគាត់បានលើកឡើង ក្នុងអារម្ភកថានៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលគាត់បានបកប្រែដំបូងនៅឆ្នាំ១៥២២។
សរុបមក យើងចាំបាច់ត្រូវដឹងថា ទោះលោកគ្រូ លូសើរ បានដាក់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប នៅក្រៅ «ក្រុមកណ្ឌគម្ពីរចម្បង» ក៏ដោយ ក៏គាត់បាននិយាយយ៉ាងច្បាស់ថា នេះគ្រាន់តែជាទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយលោកគ្រូ លូសើរ មានការសប្បាយចិត្ត បើគេគិតខុសពីនេះ៖ «ដូចនេះ ខ្ញុំមិនអាចរាប់បញ្ចូលកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ក្នុងចំណោមកណ្ឌគម្ពីរចម្បងៗនោះទេ ទោះខ្ញុំមិនអាចរារាំងអ្នកដទៃមិនឲ្យរាប់បញ្ចូល ឬលើកតម្កើងកណ្ឌនេះ តាមបំណងចិត្តរបស់ខ្លួន ដោយសារមានការបង្រៀនល្អៗជាច្រើនក្នុងកណ្ឌនេះ»។21 ត្រង់ចំណុចនេះ យើងឃើញថា លោកគ្រូ លូសើរ បានទទួលស្គាល់ដែនកំណត់នៃការវិនិច្ឆ័យរបស់គាត់។ ដូចនេះ វាជាកំហុសឆ្គងមួយ បើគេអះអាងថា លោកគ្រូ លូសើរ បានដកកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបចេញពីព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី តាមតែការនឹកឃើញរបស់គាត់នោះ។ គាត់បានគោរពទំនៀមទម្លាប់របស់ពួកជំនុំនៅក្នុងការប្រើប្រាស់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប។
៣. ការស្វែងយល់អំពីគោលជំហររបស់លោកគ្រូ លូសើរ
តើលោកគ្រូ លូសើរ មានការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវ អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប និងអំពីគោលការណ៍ទូទៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីដែរឬទេ? មកដល់ពេលនេះ ចូរយើងងាកមកមើលការវាយតម្លៃផ្នែកទេវវិទ្យាមកលើគោលជំហររបស់លោកគ្រូ លូសើរ ចំពោះកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ដោយយើងបែរចេញពីទេវវិទ្យាផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រមករកទេវវិទ្យាប្រព័ន្ធវិញ។ លោកគ្រូ លូសើរ បានមើលឃើញតួនាទីដ៏សំខាន់របស់ពួកសាវ័ក នៅក្នុងគោលការណ៍នៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ កណ្ឌគម្ពីរសញ្ញាថ្មីនីមួយៗ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ ដោយផ្អែកទៅលើការយល់ដឹង អំពីភាពជាអ្នកនិពន្ធនៃពួកសាវ័ក ក្នុងកណ្ឌនោះ។
ក្នុងគ្រាសញ្ញាថ្មី ពួកសាវ័កគឺជាអ្នកដែលត្រូវបានចាត់ ឲ្យនាំសារ ដែលអ្នកផ្ញើបានផ្តល់ឲ្យ (យ៉ូហាន ១៣:១៦)។ ហេតុដូចនេះហើយ ព្រះគ្រីស្ទបានចាត់ពួកសាវ័ក ចូលទៅក្នុងលោកិយ ឲ្យនាំព្រះរាជសារដែលព្រះអង្គបានផ្ទុកផ្ដាក់នឹងពួកគេ (យ៉ូហាន ២០:២១; កាឡាទី ១:១)។ ក្នុងកិច្ចការដ៏សំខាន់នេះ ពួកគេត្រូវធ្វើជាស្មរបន្ទាល់នៃព្រះគ្រីស្ទ ដែលបានមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញ (១កូរិនថូស ៩:១; ១៥:៥-៨)។ ដើម្បីការពារភាពត្រឹមត្រូវនៃព្រះរាជសាររបស់ព្រះគ្រីស្ទ ព្រះអង្គបានសន្យាថា នឹងប្រទានព្រះវិញ្ញាណ ដែលនឹងនាំពួកសាវ័កចូលទៅក្នុងសេចក្តីពិត (យ៉ូហាន ១៦:១៣; ១កូរិនថូស ២:១៣) ដែលការនេះក៏សំខាន់ ចំពោះគោលលទ្ធិនៃការទទួលការបណ្តាលពីព្រះវិញ្ញាណផងដែរ។ ដោយសារពួកសាវ័កមានតួនាទីដ៏សំខាន់យ៉ាងនេះហើយ បានជាការនិពន្ធកណ្ឌគម្ពីរនីមួយៗ (យ៉ូហាន ២០:៣១; ២ពេត្រុស ១:១២-១៥) ជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ ដើម្បីឲ្យព្រះរាជសារដែលព្រះផ្ទុកផ្ដាក់ពួកគេ អាចនៅតែមាន សម្រាប់អ្នកជឿទាំងអស់នៅពេលអនាគត (យ៉ូហាន ១៧:២០)។ ដូចនេះ ហេតុផលដែលត្រូវរាប់បញ្ចូលកណ្ឌណាមួយ ទៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី គឺផ្អែកទៅលើការពិតដែលថា កណ្ឌនោះត្រូវបានពួកសាវ័កនិពន្ធឬអត់។ ហើយក៏រាប់បញ្ចូលអ្នកដែលចូលរួម ជាមួយពួកសាវ័ក នៅក្នុងការនិពន្ធកណ្ឌទាំងនោះផងដែរ។ ឧទាហរណ៍៖ លោក ស៊ីឡាស និងលោក ធីម៉ូថេ បានចូលរួមជាមួយសាវ័ក ប៉ុល ក្នុងការនិពន្ធ កណ្ឌ ១និង២ថែស្សាឡូនិច (១ថែស្សាឡូនិច ១:១; ២ថែស្សាឡូនិច ១:១)។ ការបង្រៀនដែលអ្នកទាំងបីបានចែកចាយក្នុងកណ្ឌទាំងនេះជាព្រះបន្ទូលព្រះ (១ថែស្សាឡូនិច ២:១៣) ហើយមានអំណាចនៃព្រះគ្រីស្ទ (១ថែស្សាឡូនិច ៤:២) សម្រាប់ឲ្យយើងជឿ និងស្តាប់បង្គាប់តាម (២ថែស្សាឡូនិច ២:១៥) ហើយអ្នកដែលព្រងើយកន្តើយនឹងការបង្រៀននេះ នឹងត្រូវគេឈប់ភប់ប្រសព្វជាមួយ (២ថែស្សាឡូនិច ៣:៦, ១៤)។ ខ្នាតគំរូនៃការវិនិច្ឆយ ដែលទទួលស្គាល់ភាពជាអ្នកនិពន្ធរបស់ពួកសាវ័ក និងអ្នកដទៃទៀតដែលបានចូលរួមនិពន្ធ មិនគ្រាន់តែមានចែង នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ត្រូវបានលើកមកនិយាយ ក្នុងការបង្រៀនរបស់អ្នកដឹកនាំពួកជំនុំដំបូង ដែលមានលោក អ៊ីរេនាស ( Irenaeus) និងលោក ទ័រទូលាន (Tertullian) ជាដើម។22 ឧទាហរណ៍៖ លោក ទ័រទូលាន បានមានប្រសាសន៍ថា៖
គោលជំហរទីមួយរបស់យើងខ្ញុំ បានទទួលស្គាល់ថា ព្រះគម្ពីររបស់គ្រីស្ទបរិស័ទដំណឹងល្អ [គឺព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី] មានពួកសាវ័កជាអ្នកនិពន្ធ ដែលព្រះអម្ចាស់បានចាត់តាំង ឲ្យមានតួនាទីនៅក្នុងការចែកចាយដំណឹងល្អជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកដែលព្រះអង្គបានចាត់ឲ្យចេញទៅផ្សាយដំណឹងល្អ មិនធ្វើការតែម្នាក់ឯង តែជាមួយពួកសាវ័ក និងពួកសិស្សរបស់ពួកសាវ័ក ព្រោះការផ្សាយព្រះបន្ទូលដោយពួកសិស្ស អាចត្រូវគេសង្ស័យថា មិនមែនជាព្រះបន្ទូលពិត ដែលថ្វាយសិរីល្អដល់ព្រះ បើមិនជាប់មកជាមួយនូវសិទ្ធិអំណាចរបស់គ្រូៗរបស់ពួកគេ ដែលជាសិស្សព្រះគ្រីស្ទ ដែលបានចាត់តាំងពួកសាវ័កឲ្យធ្វើជាគ្រូរបស់ពួកគេ។23
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកគ្រូ លូសើរ មិនបានបង្ហាញនូវការទទួលស្គាល់ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ចំពោះភស្តុតាង ដែលបង្ហាញថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបត្រូវបាននិពន្ធដោយពួកសាវ័ក។ ព្រះយេស៊ូវមានសាវ័កពីរនាក់ឈ្មោះ យ៉ាកុប៖ គឺសាវ័ក យ៉ាកុប ជាកូនលោក សេបេដេ និងលោកយ៉ាកុប ជាកូនលោក អាល់ផាយ។ លោកគ្រូ លូសើរ បានធ្វើការសន្និដ្ឋានដ៏ត្រឹមត្រូវថា សាវ័ក យ៉ាកុប ជាកូនលោក សេបេដេ បានត្រូវគេសម្លាប់ដោយសារជំនឿលឿនពេក គឺមិនទំនងជាបាននិពន្ធកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបនោះទេ (កិច្ចការ ១២:២)។ ហើយគេបានដឹងតិចតួចណាស់ អំពីតួនាទីរបស់សាវ័ក យ៉ាកុប ជាកូនលោក អាល់ផាយ នៅក្នុងពួកជំនុំដំបូង។ អ្នកនិពន្ធកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបប្រាកដជាមានសិទ្ធិអំណាច ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ «ពូជអំបូរទាំង១២នៃសាសន៍អ៊ីស្រាអែល ដែលរស់នៅខ្ចាត់ខ្ចាយ ក្នុងប្រទេសដទៃ» (យ៉ាកុប ១:១)។ មានម្នាក់ទៀតឈ្មោះយ៉ាកុបដែរ ដែលស័ក្តិសមនឹងតួនាទីនេះបំផុត គឺលោកយ៉ាកុប ជាប្អូនប្រុសរបស់ព្រះយេស៊ូវ (ម៉ាថាយ ១៣:៥៥; ម៉ាកុស ៦:៣)។
ព្រះគ្រីស្ទបានចាត់ពួកសាវ័កទាំង១២នាក់របស់ទ្រង់ឲ្យចេញទៅ។ ប៉ុន្តែ លើសពីនេះទៀត ព្រះអង្គក៏បានចាត់សាវ័កផ្សេងៗទៀត (១កូរិនថូស ១៥:៧)។ សាវ័ក «ចុងក្រោយ» គឺសាវ័ក ប៉ុល (១កូរិនថូស ១៥:៨)។ ហើយសាវ័កមួយទៀត គឺលោកយ៉ាកុប ជាប្អូនប្រុសព្រះយេស៊ូវ។ គាត់មិនស្ថិតក្នុងចំណោមពួកសាវ័កដំបូងទាំង១២នាក់ទេតែក្រោយមកក៏បានក្លាយជាសាវ័កម្នាក់ផងដែរ (កាឡាទី ១:១៩)។ គេជឿថា ការមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញរបស់ព្រះគ្រីស្ទ បានបណ្តាលឲ្យគាត់ក្លាយជាសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ (១កូរិនថូស ១៥:៧)។ ជាងនេះទៅទៀត សាវ័កយ៉ាកុបនេះ មិនមែនជាសាវ័កធម្មតានោះឡើយ តែជាសាវ័ក ដែលជា «សសរ» ទាំង៣ជាមួយសាវ័ក ពេត្រុស និងសាវ័ក យ៉ូហាន (កាឡាទី ២:៩)។ ជាការពិតណាស់ សាវ័ក យ៉ាកុប នេះបានក្លាយជាអ្នកដឹកនាំពួកជំនុំនៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម (កិច្ចការ ១២:១៧; ២១:១៨; កាឡាទី ២:១២)។ គាត់ហាក់ដូចជាមានសិទ្ធិអំណាចពិសេស ក្នុងក្រុមប្រឹក្សានៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម (កិច្ចការ ១៥:១៣)។ ហើយដោយផ្អែកទៅលើលក្ខណសម្បត្តិទាំងនេះ អ្នកប្រាជ្ញព្រះគម្ពីរបានសន្និដ្ឋានថា លោកយ៉ាកុបដែលជាអ្នកដឹកនាំនៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម ជាប្អូនប្រុសព្រះយេស៊ូវ ជាសាវ័ករបស់ទ្រង់ មានភាពសក្តិសមជាងគេ នៅក្នុងការធ្វើជាអ្នកនិពន្ធកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប។24
ប៉ុន្តែ ចុះចំណែកឯការអះអាងរបស់លោកគ្រូ លូសើរ ថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប មិនមានសំណេរបែបពួកសាវ័ក ព្រោះកណ្ឌនេះមិនបាននិយាយ អំពីការសុគត និងការមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញរបស់ព្រះយេស៊ូវ? ត្រង់ចំណុចនេះ លោកគ្រូ លូសើរ បានធ្វើការសន្និដ្ឋាន អំពីកណ្ឌដែលមានការបង្រៀនរបស់ពួកសាវ័ក យ៉ាងដូចនេះថា៖ ជានិច្ចកាល ពួកសាវ័កតែងតែបង្រៀន អំពីការសុគត និងមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញរបស់ព្រះយេស៊ូវ ដែលនាំមកនូវសេចក្តីសង្គ្រោះ។ លោកគ្រូ លូសើរ បានលើកឡើងនូវព្រះបន្ទូលព្រះយេស៊ូវ ក្នុងបទគម្ពីរ យ៉ូហាន ១៥:២៧ ធ្វើជាភស្តុតាងដែលបានចែងថា៖ «ហើយអ្នករាល់គ្នា [សាវ័ក] នឹងធ្វើបន្ទាល់ដែរ ពីព្រោះអ្នករាល់គ្នាបាននៅជាមួយនឹងខ្ញុំ តាំងតែពីដើមមក»។ ការទាមទារបស់លោកគ្រូ លូសើរ គឺទាក់ទងនឹងការយល់ដឹងរបស់គាត់អំពីលក្ខណៈនៃដំណឹងល្អ និងភាពខុសៗគ្នារវាងក្រឹត្យវិន័យ និងដំណឹងល្អដូចតទៅ៖
ហេតុនេះហើយ ខ្ញុំត្រូវតែទទួលការប្រឹក្សាពីដំណឹងល្អ ហើយស្តាប់ដំណឹងល្អ ដែលមិនបង្រៀនខ្ញុំ អំពីអ្វីដែលខ្ញុំគួរតែធ្វើនោះទេ ព្រោះនេះជាតួនាទីដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ក្រឹត្យវិន័យ ដែលបានបង្រៀនខ្ញុំអំពីការអ្វី ដែលអង្គបុគ្គលម្នាក់បានធ្វើសម្រាប់ខ្ញុំ ទ្រង់មានព្រះនាមថាយេស៊ូវគ្រីស្ទ ជាព្រះរាជបុត្រានៃព្រះ ដែលបានរងទុក្ខ ហើយសុគត ដើម្បីរំដោះខ្ញុំឲ្យរួចពីបាប និងសេចក្តីស្លាប់។ ដំណឹងល្អបានបង្គាប់ខ្ញុំ ឲ្យទទួលស្គាល់ និងជឿដូចនេះ ហើយនេះជាអ្វីដែលខ្ញុំបានហៅថា «សេចក្តីពិត នៃដំណឹងល្អ»។25
ចំពោះលោកគ្រូ លូសើរ ដំណឹងល្អបានបង្រៀនអំពីព្រះបន្ទូលសន្យា និងការឆ្លើយតបដោយជំនឿ ចំណែកឯក្រឹត្យវិន័យវិញ គឺបានបង្គាប់ឲ្យឆ្លើយតប ដោយការប្រព្រឹត្ត។ ហេតុនេះហើយលោកគ្រូ លូសើរ ជឿថា ការប្រែចិត្ត គឺជាការតម្រូវរបស់ក្រឹត្យវិន័យ មិនមែនការតម្រូវរបស់ដំណឹងល្អនោះឡើយ។
ជាការពិតណាស់ ពួកសាវ័កត្រូវផ្សាយដំណឹងល្អ។ ប៉ុន្តែ ពួកគេមិនគ្រាន់តែផ្សាយដំណឹងល្អប៉ុណ្ណោះទេ។ ទំនៀមទម្លាប់របស់ពួកកំណែទម្រង់ បានកើតមាន ក្នុងសម័យកំណែទម្រង់ មានការយល់ឃើញខុសពីលោកគ្រូ លូសើរ អំពីការតម្រូវរបស់ក្រឹត្យវិន័យ។ ពួកគេជឿថា ដំណឹងល្អតម្រូវឲ្យមានជំនឿ និងការប្រែចិត្ត (កិច្ចការ ១៤:១៥)។26 ដូចនេះ ទិដ្ឋភាពដ៏សំខាន់នៃការបង្រៀនរបស់ពួកសាវ័ក គឺនិយាយអំពីការរស់នៅដោយការប្រែចិត្ត ដែលសក្ដិសមនឹងដំណងល្អ។ ការនេះស្របតាមការបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូវ ក្នុងព្រះគម្ពីរដំណឹងល្អផងដែរ។ ព្រះអង្គបានផ្សាយដំណឹងល្អ តែក៏បានផ្សាយអំពីការរស់នៅ ដែលសមស្របនឹងដំណឹងល្អផងដែរ គឺដូចដែលឃើញមាន ក្នុងបទគម្ពីរការអធិប្បាយនៅលើភ្នំ។ គ្មានហេតុផលជាគោលការណ៍ដែលថា ការនិពន្ធរបស់ពួកសាវ័កមិនអាចមានការបង្រៀនជាច្រើន អំពីខ្នាតគំរូនៃការរស់នៅរបស់គ្រីស្ទាននោះទេ។ នេះជាផ្នែកដ៏ចាំបាច់ នៃការបង្រៀនរបស់ពួកសាវ័ក។ ហេតុនេះហើយ កណ្ឌភីលេម៉ូន ២យ៉ូហាន និង៣យ៉ូហាន មិនបាននិយាយឲ្យជាក់លាក់ អំពីការសុគត ឬការមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញរបស់ព្រះគ្រីស្ទ តែផ្ដោតទៅលើការរស់នៅជាក់ស្តែង។ ចុះចំណែកឯកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបវិញ? គឺដូចដែលលោក ចន ខិលវិន (John Calvin) បានមានប្រសាសន៍ថា៖
បើកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបហាក់ដូចជាស្ទាក់ស្ទើរជាងពួកសាវ័ក ក្នុងការផ្សាយអំពីព្រះគុណព្រះអង្គ នោះយើងត្រូវតែចាំថា យើងមិនត្រូវរំពឹងឲ្យមនុស្សទាំងអស់សុទ្ធតែនិយាយអំពីប្រធានបទដូចៗគ្នានោះទេ។27
ជាងនេះទៅទៀត លោកគ្រូ លូសើរ មានការខកខាន មិនបានពន្យល់ អំពីលក្ខណៈនៃការបង្រៀនរបស់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ដែលអាចកើតមាននៅពេលខ្លះ។ កណ្ឌនេះមិនគ្រាន់តែជាការនិយាយសង្ខេប អំពីរបៀបនៃការរស់នៅរបស់គ្រីស្ទបរិស័ទ សម្រាប់ពួកជំនុំគ្រប់ជំនាន់ប៉ុណ្ណោះទេ។ កណ្ឌសំបុត្រនេះត្រូវបានសរសេរផ្ញើទៅអ្នកជឿមួយក្រុម ក្នុងសម័យដ៏ជាក់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីគោលបំណងដ៏ជាក់លាក់មួយ។ លោក ហេនរីច ប៊ូលីងហ្គ័រ (Heinrich Bullinger) ដែលជាអ្នកកំណែទម្រង់ស្វីស បានលើកឡើងថា៖ «ដូចនេះ សាវ័ក យ៉ាកុប បានសរសេរសំបុត្រនោះ ទៅកាន់អ្នកដែលបានប្រែចិត្តជឿព្រះអម្ចាស់យេស៊ូវគ្រីស្ទ ហើយដូចនេះ គាត់មិនបាននិយាយអំពីគោលការណ៍ទី១នៃជំនឿ និងគោលលទ្ធិនៃជំនឿរបស់យើង តែគាត់បានកែតម្រង់អំពើបាបមួយចំនួន ដែលឃើញមានក្នុងរាស្ត្ររបស់ព្រះ»។28
នៅសម័យកំណែទម្រង់ ទំនៀមទម្លាប់នៃកំណែទម្រង់មិនមានបញ្ហានៅក្នុងការផ្សាភ្ជាប់ការបង្រៀនរបស់លោកយ៉ាកុប អំពីការរាប់ជាសុចរិត ជាមួយការបង្រៀនរបស់សាវ័កប៉ុលនោះទេ។ ដំណោះស្រាយនោះគឺត្រូវទទួលស្គាល់ថា ពាក្យ «ការរាប់ជាសុចរិត» មានអត្ថន័យមួយចំនួន ក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ហើយសាវ័ក យ៉ាកុប និងសាវ័ក ប៉ុល បានប្រើពាក្យនេះ ក្នុងន័យផ្សេងៗគ្នា។29 សម្រាប់សាវ័ក ប៉ុល ការរាប់ជាសុចរិតគឺជា «ការប្រកាសថា សុចរិត» ចំណែកសាវ័ក យ៉ាកុប វិញ ការរាប់ជាសុចរិត «គឺជាការបង្ហាញឲ្យឃើញថា សុចរិត»។ គឺដូចដែលលោក វៀលឡាម ថិនដិល (William Tyndale) បានមានប្រសាសន៍យ៉ាងត្រឹមត្រូវថា៖ «ហើយជំនឿគ្រាន់តែបានធ្វើឲ្យយើងសុចរិតនៅចំពោះព្រះ នោះការប្រព្រឹត្តវិញ ក៏បានធ្វើឲ្យយើងសុចរិត នោះចំពោះលោកិយផងដែរ»។30
ក្នុងចំណុចចុងក្រោយ យើងចាំបាច់ត្រូវពន្យល់ អំពីការបែងចែកព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីជាពីរក្រុម។ ការនេះមិនសមស្របនឹងគោលលទ្ធិនៃការបណ្តាលឲ្យតែងព្រះគម្ពីរ (២ធីម៉ូថេ ៣:១៦)។ ការបណ្តាលពីព្រះវិញ្ញាណឲ្យនិពន្ធព្រះគម្ពីរ មិនមានកម្រិតផ្សេងៗគ្នានោះឡើយ។ មិនមានកណ្ឌណា ដែលបានទទួលការបណ្តាលតិចជាងកណ្ឌដទៃទៀតនោះទេ។ ជាការពិតណាស់ កណ្ឌខ្លះអាចមានលក្ខណៈជាចំណុចស្នូល នៃការបង្រៀនជារួមនៃព្រះគម្ពីរខ្លាំងជាងកណ្ឌផ្សេងៗទៀត។ តែមិនមានន័យថា កណ្ឌនោះបានទទួលការបណ្តាលខ្លាំងជាងកណ្ឌដទៃទៀតនោះទេ។ កណ្ឌគម្ពីររ៉ូមអាចមានភាពសំខាន់ជាងកណ្ឌភីលេម៉ូន តែកណ្ឌទាំងពីរបានទទួលការបណ្តាលឲ្យតែងដូចគ្នា។ ដូចនេះ តាមការបកស្រាយនេះ អំពីការបណ្តាលពីព្រះវិញ្ញាណ ព្រះគម្ពីរមានក្រុមតែមួយប៉ុណ្ណោះ។ ដូចនេះ ខណៈពេលដែលលោក អូរីចិន (Origen) និងលោក យូស៊ីប៊ីអូស (Eusebius) បានមើលឃើញថា ព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីមានពីក្រុម មនុស្សជាច្រើនទៀតក្នុងពួកជំនុំសម័យដើម គ្រាន់តែបានដាក់កណ្ឌគម្ពីរសញ្ញាថ្មីទាំងអស់ក្នុងក្រុមតែមួយ ដែលត្រូវតាមគោលការណ៍ព្រះគម្ពីរ។ យើងបានឃើញការដាក់ក្នុងក្រុមតែមួយនេះ នៅក្នុងការរាប់បញ្ចូលមួយចំនួនទៀត ដែលស្ទើរតែមានលក្ខណៈជាផ្លូវការ ដែលមានដូចជា សំបុត្រនៃពិធីបុណ្យទី៣៩របស់លោក អាថានេហ្សឺស៍ (Athanasius)31 ក្រុមប្រឹក្សានៅទីក្រុងឡៅឌីសេ (ឆ្នាំ៣៦៣)32 និងក្រុមប្រឹក្សាទី៣នៅតំបន់ខាធីជ (៣៩៧)។33
៤. សេចក្តីបញ្ចប់
ទី១ យើងឃើញថា ការចោទប្រកាន់ថា លោកគ្រូ លូសើរ ចង់ដកកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបចេញពីព្រះគម្ពីរ គឺជាការមើលស្រាលអំពីទម្ងន់នៃបញ្ហានេះ ហើយក៏នាំឲ្យមានការយល់ច្រឡំ។ មូលហេតុ គឺដោយសារលោកគ្រូ លូសើរ មានទស្សនៈពីរកម្រិត អំពីព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ឬជាអ្វីដែលគេហៅថា «ក្រុមកណ្ឌគម្ពីរ» នៅក្នុងក្រុមកណ្ឌគម្ពីរដែលគេទទួលស្គាល់។ ដូចនេះលោកគ្រូ លូសើរ ចង់ដាក់កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបនៅក្រៅ «ក្រុមកណ្ឌគម្ពីរចម្បង» តែគាត់មិនដែលចង់ដកកណ្ឌនេះចេញពីព្រះគម្ពីរនោះឡើយ។
ទី២ គេបានបង្ហាញថា លោកគ្រូ លូសើរ បានលើកឡើងថា ការសន្និដ្ឋានរបស់គាត់អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប មិនមានភាពដាច់ខាតសម្រាប់អ្នកជឿទាំងអស់នោះឡើយ។ គាត់មានការសប្បាយចិត្ត បើសិនជាអ្នកដទៃមិនយល់ស្របមតិគាត់ ព្រោះគាត់បានទទួលស្គាល់ថា គេមានទស្សនៈខុសៗគ្នា អំពីកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ក្នុងទំនៀមទម្លាប់គ្រីស្ទាន។ លោកគ្រូ លូសើរ បានដឹងថា ទស្សនៈរបស់គាត់ ត្រូវមានការផ្ទៀងផ្ទាត់នឹងទំនៀមទម្លាប់របស់គ្រីស្ទាន។
ទី៣ ប៉ុន្តែយើងក៏បានឃើញថា យើងពិបាកយល់ស្របនឹងគោលជំហររបស់លោកគ្រូ លូសើរ អំពីព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីដែលមានពីរកម្រិត និងការដកកណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុប ចេញពីក្រុមកណ្ឌគម្ពីរចម្បងដែរ។ ការបង្រៀនរបស់ព្រះគម្ពីរ អំពីការដែលព្រះវិញ្ញាណបណ្តាលឲ្យតែងព្រះគម្ពីរបានបង្ហាញថា គ្មានក្រុមព្រះគម្ពីរណា នៅក្នុងក្រុមព្រះគម្ពីរដែលគេទទួលស្គាល់នោះទេ។ ជាងនេះទៅទៀត ភស្តុតាងចេញពីព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី បានបង្ហាញថា កណ្ឌគម្ពីរយ៉ាកុបត្រូវបាននិពន្ធដោយសាវ័កម្នាក់ ហើយមានអត្ថបទជាការបង្រៀនរបស់ពួកសាវ័ក ហេតុនេះហើយ កណ្ឌនេះបានទទួលការបណ្តាលទាំងស្រុង និងពិតប្រាកដពីព្រះវិញ្ញាណមែន។
កណ្ឌគម្ពីរ ២ថែស្សាឡូនីច ១:៨ បានលើកឡើងអំពី «ការសងសឹក» របស់ព្រះជាម្ចាស់។ ពាក្យជាភាសាក្រិក «អេកឌីខេស៊ីស» (ekdikēsis) បង្ហាញអំពីសេចក្ដីយុត្តិធម៌ ឬការផ្ដន្ទាទោស ដោយសំដៅទៅលើសេចក្ដីយុត្តិធម៌នៃការប្រោសលោះរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជំនួសឲ្យអ្នករើសតាំងរបស់ទ្រង់ (លូកា ១៨:៧-៨) ឬសំដៅទៅលើការផ្ដន្ទាទោសដ៏សុចរិតរបស់ទ្រង់ទៅលើអ្នកដែលទាស់ប្រឆាំងនឹងទ្រង់ (លូកា ២១:២២; រ៉ូម ១២:១៩)។
